XƏBƏRLƏR
MƏLUMAT
Ədəbiyyatda feminist inqilabı edən qadın - Virciniya Vulf
ÜMÜMİ XƏBƏRLƏR
07/12/2021 03:04

Feminizm və ədəbiyyatda fikir axını texnikası deyiləndə ağla ilk gələnlərdən biri olan Virciniya Vulf 1882-ci ildə Londonda ədəbi tənqidçi ser Lesli Stiven və Culi Dakuortların ailəsində göz açıb. Virciniya onların üçüncü övladları idi.

Yazıçı feminist manifest sayılan “Pul qazanın, özünüzə aid ayrı bir otaq və boş zaman yaradın və yazın, kişilər nə deyər deyə düşünmədən, yazın” sözləri ilə Viktoriya dövrü qadınlarının mayakına çevrilib.

Virciniya Vulf yaratdığı obrazların daxili monoloqlarını bütün çılpaqlığı ilə oxucuya çatdıra bilib. Bununla da yazıçı qaydalardan və qəliblərdən kənara çıxıb ədəbiyyatda modernist hərəkatın əsas nümayəndələrindən olub.

Güclü şəxsiyyəti, qeyri-adi düşüncələri olsa da, həssas xarakteri onun həyatını qısaldıb. II Dünya müharibəsinin başlamasından dərhal sonra yazıçıda xroniki hala çevrilən sayıqlamalar onun üçün dözülməz həddə çatıb. O, 1941-ci ilin martın 28-də ciblərinə çoxlu daş yığaraq şəhər kənarındakı evlərinin yaxınlığından axan Ouz çayına özünü atıb.

İngilis yazıçısı, modernizm ədəbi cərəyanının qurucularından biri olan Virciniya Vulf daha çox “Şəxsi bir otaq”, “Mayaka doğru”, “Dalğalar”, “Missis Dallouey” əsərləri ilə tanınır.

Zəkası, xüsusi istedadıyla fərqlənən Virciniya Vulfun “Şəxsi bir otaq” kitabı 1929-cu ildə, İngiltərədə qadınlara seçki hüququ verən qanunun qəbulundan bir il sonra çap edilib. Müəllif əsərdə XVI əsrdən bəri qadının cəmiyyətdəki sosial mövqeyini, ədəbiyyatdakı rolunu araşdırıb, mübahisəyə səbəb olan sualları cavablandıraraq “qadına yazmaq üçün pul və şəxsi otaq lazımdır” qənaətinə necə çatdığını izah edib. Mövzuya ikinci dərəcəli məsələ kimi yanaşmayan yazıçı qadınlara çıxış yolu göstərir: “Sizdən xahiş edirəm, hər növ kitablar yazın. Heç bir mövzudan çəkinməyin...”

XX əsrin ən böyük sənət nümunələrindən biri hesab olunan Virciniya Vulfun “Mayaka doğru” romanı 1927-cı ildə nəşr olunub. Əsərdə oxucunun, qəhrəmanların daxili dünyalarını kəşf etməsi üçün özünəməxsus üsuldan istifadə edilib, daha çox müasir bədii üsluba üstünlük verilib. “Mayaka doğru” bir vaxtlar bir ailənin tətil vaxtlarının, valideynlik və uşaqlıq mərhələlərinin, kədər, zülm və iztirabın canlı mü­şahidə əsasındakı təsviridir. 

Modernist romanın məşhur müəlliflərindən olan Virciniya Vulf özünün şedevrini "Missis Dellouey" əsərini müəllimlərindən öyrəndiyi ("Şüur axını" termini Amerika filosofu Uilyam Ceymsə aiddir) "şüur axını" metodu ilə yazıb. İnsan beyni eyni vaxtda birdən çox düşüncəylə məşğul ola, zehnində eyni vaxtda keçmişi və indini birləşdirə bilir. Eyni anda fərqli düşüncələri, fərqli zamanlara aid hadisələri ifadə etmək ehtiyacından şüur axını metodu yaranıb.

Qeyd edək ki, romanı yazmaq yazıçıya heç də ruh yüksəkliyi gətirməyib. Əksinə olduqca ağır depressiya təkrarlamasıyla, özünün də dediyi kimi, bəzən yazmaqda sürətlənib, bəzənsə uzun müddətli heç nə yaza bilməməsinə qədər əzab çəkib.

Ədəbiyyat və feminizm tarixində iz qoyan Virciniya Vulfun zehninə “The hours” filmini izləməklə səyahət etmək olar. Film “Missis Dellouey” kitabı əsasında çəkilib və fərqli dövrlərdə yaşayan 3 qadının bir gününü birləşdirir. Filmdə V.Vulfu canlandıran Nikol Kidman “Oscar” mükafatına layiq görülüb.

Baxış sayı: 1389