Ç.Dikkens 1812-ci ilin fevral ayının 7-də Portsmut yaxınlığında, Ləndport şəhərciyində, dənizçilik idarəsində xidmət edən məmur ailəsində anadan olub. Dikkenslər ailəsi həmişə maddi çətinliklər və məhrumiyyətlər içərisində yaşayıb.

Çarlz Dikkensin bədii yaradıcılığını dörd əsas mərhələyə bölmək olar.

Birinci mərhələ 1833-1841-ci illəri əhatə edir. Bu dövrdə yazıçı “Bozun oçerkləri”, “Pikvik klubunun qeydləri”, “Oliver Tvistin macəraları”, “Nikolas Niklbinin həyatı və macəraları” romanlarını və s. əsərlərini qələmə alıb.

Ç.Dikkensin ilk oçerklər və hekayələr məcmuəsi ayrıca kitab şəklində 1836-cı ilin fevral ayında nəşr edilib. O, bu əsərini “Boz” təxəllüsü ilə dərc etdirib. Artıq bu ilk kitabçada yazıçı yumoristik qabiliyyətini göstərib və siyasi mahiyyətli problemlərlə maraqlandığını bəyan edib.

Yazıçı özünün oçerklərində London və onun sakinlərinin həyat tərzini təsvir edib. O, böyük şəhərin yoxsul məhəllələrində yaşayan kasıbların həyat tərzindən, sadə insanların dərdindən yazıb.

Ç.Dikkens hələ ilk əsərində özünəməxsus yazı üslubu ilə fərqlənirdi ki, bu da onu öz sələfləri və müasirləri olan görkəmli oçerk ustaları (Çarlz Zemadan, La Qentadan və Pirs Eqindan) arasında sayılıb-secilən müəllif kimi tanıtmışdı.

Onun yaradıcılığında nəzəri cəlb edən irihəcmli əsərlərdən biri də “Oliver Tvistin macəraları” romanıdır (1837-1839).

Ç.Dikkens yaradıcılığının ikinci dövrü XIX əsrin qırxıncı illərinə təsadüf edir. O, bu dövrdə yazdığı əsərlərində – “Qədim əşyalar dükanı” (1841), “Amerika qeydləri” (1842), “Martin Çezlvit” (1843), “Dombi və oğlu” (1846-1848) əsərlərində özünü kamil bir yazıçı kimi təqdim edir.

Həmin illərdə Ç.Dikkens həm də publisist kimi tanınır.

1842-ci ildə yazıçını ABŞ-a dəvət ediblər. Ç.Dikkens ABŞ-ı demokratiyanın, azadlığın vətəni hesab edirdi. Lakin bu səfər nəticəsində yazılmış “Amerika qeydləri” Ç.Dikkensin təsəvvürlərində yanıldığını göstərir.

O, “Amerika qeydləri”ndə ABŞ-da olan saxta demokratiyanı, Amerika həyat tərzinin bir sıra qüsurlu cəhətlərini göstərib. Zəncilərin məhkum vəziyyəti Ç.Dikkensi xüsusilə qəzəbləndirmişdi.

Nyu-York kimi bir şəhərin ziddiyyətləri yazıçının nəzərindən yayınmamışdı. Ç.Dikkens şəfəqlərə qərq olmuş Brodveylə yanaşı hamının “qəbir” adlandırdığı həbsxananın qəmli görünüşünü, izdihamlı küçələri, şəhərin mərkəzi hissəsindən kəskin surətdə fərqlənən zənci məhəllərini, yetimxanaları məharətlə təsvir etmişdi.

“Amerika qeydləri”ndəki “Köləlik” adlı fəsil dövrün mətbuat səhifələrində əks olunmuş faktlara əsaslanır. Yazıçının istinad etdiyi qəzet elanları bunu sübut edir: “Zənci qızı Karolina qaçmışdır. Boynunda xalta var”. “Cek adlı zənci oğlan qaçmışdır. Sol qulağının ucu kəsilmişdir”. “On iki yaşında zənci uşağı qaçmışdır. Boynunda it zənciri var. Xaltanın üstünə “de Zampet” sözü yazılmışdır”. “Amerika qeydləri” öz əhəmiyyətini bu gün də itirməmiş dəyərli əsərdir.

Çarlz Dikkensin yaradıcılığında tənqidi realizmin dərinləşməsinə yalnız Amerika təəssüratı səbəb olmayıb. Müəllifin 1844-cü ildə yazdığı “Martin Cezlvit” romanı onun yaradıcılığında irəli mühüm bir addım idi. Bu əsərdə cəmiyyətdə pulun oynadığı həlledici rol məsələsi əvvəlki romanların hamısından daha qabarıq şəkildə qoyulub.

Yazıçının jurnalistika sahəsindəki fəaliyyəti də diqqəti cəlb edir. Yazıçı 1850-ci ildə “Ev oxusu” və 1859-cu ildə “Bütün il boyu” adlı iki ədəbi-bədii jurnal nəşr edirdi.

Ç.Dikkens yaradıcılığının üçüncü dövrü 1848-1859-cu illəri əhatə edir. Bu illərdə Ç.Dikkens siyasi məzmun etibarı ilə ən güclü “Soyuq ev”, “Ağır zamanlar”, “Balaca Dorrit” romanlarını yazmışdır.

O, XIX əsrin 50-ci illərindəki altı bədii əsərində və külli miqdarda publisist məqalələrində sinfi mübarizə kimi mövzulara toxunur. Yazıçı öz romanlarında İngiltərənin bütün ictimai quruluşunu, siyasi sistemini, parlamentini, məhkəmələrini kəskin tənqid atəşinə tutur. Xalqa inam, xalqla təmasda olmaq, Ç.Dikkensin bu dövrdə yazdığı romanların ana xəttini təşkil edir.

“Ağır zamanlar” (1854) romanında yazıçı cəmiyyətdəki ziddiyyətlərin mahiyyətini göstərməyə çalışıb. Ç.Dikkens böyük kömür sənaye şəhəri Koktaunun timsalında rəmzi şəkildə cəmiyyəti təsvir edir.

Ç.Dikkens yaradıcılığının son dövrünü 1859-1870-ci illərdə yazılmış əsərlər təşkil edir. “İki şəhər haqqında povest” (1859), “Böyük ümidlər” (1861), “Bizim ümumi dostumuz” (1864), “Edvin Drudun sirri” (1870- bitməmişdir) romanları bu dövrləri əhatə edir.

Bu əsərlərdə detektiv və kriminal janrlara üstünlük verilir. Yazıçının yaradıcılığında realizm istiqamətinin zəifləməsi XIX əsrin yetmişinci illərində ingilis mədəniyyətinin mənəvi böhranı ilə izah edilməlidir.

Müəllifin əsərlərində bəzən bədbinlik duyulur, lakin bu əsərlər insana inam hissi aşılayır.

Çarlz Dikkens 1870-ci ilin iyunun 9-da, əlli səkkiz yaşında, beyin qansızmasından Qeydxildə vəfat edib.