XƏBƏRLƏR
MƏLUMAT
"Kinomuzun Arifi" - Arif Babayev
ÜMÜMİ XƏBƏRLƏR
26/08/2021 02:34

Arif Hacıağa oğlu Babayev 1928-ci il sentyabrın 24-də İçərişəhərdə, Şirvanşahlar sarayının yanındakı Qəsr küçəsində anadan olub. İçərişəhərin yazılmayan qayda-qanunları altında böyüyüb. Yaşıdları ilə top qovub, bəzi tay-tuşlarına qoşularaq dram dərnəklərinə gedib. Hadisələrin sonrakı gedişi sübut edib ki, Arifdə teatra, sənətə maraq heç də ötəri deyilmiş. Teatr texnikumuna daxil olan Arif peşəkar səhnəyə çox erkən yaşlarında çıxıb. Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında çalışan böyük aktyorumuz Ağadadaş Qurbanov rejissor kimi quruluş verdiyi "İbrət" tamaşasında Arifə epizodik rol tapşırıb. Moskvada təhsil alan ilk milli teatr rejissorlarımızdan sayılan Ağaəli Dadaşov da gənc oğlana kiçik rollar etibar edib. Arif Babayev "Məlikməmməd", "Qaraca qız" tamaşalarında epizodik rollar oynayıb.

1946-cı ildə Arifin həyatında mühüm hadisə baş verib. Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutu teatr texnikumunun bazası əsasında formalaşdırıldığından Arif Babayev də mexaniki olaraq bu ali məktəbin tələbəsi sayılıb və görkəmli pedaqoq, rejissor və aktyor Mehdi Məmmədovun kursunda təhsil alıb. Qoqolun "Müfəttiş" tamaşasını hazırlayarkən rol bölgüsündə müəllimi onu da nəzərə alıb. Arif Qorodniçi obrazını oynayıb. 1953-cü ildə Teatr İnstitutundan rejissorluq diplomu qazanan A.Babayev Naxçıvan teatrına göndərilib. Gənc rejissor həmin teatrın səhnəsində Qoqolun "Evlənmə" pyesinə quruluş verib. Qısa müddətdən sonra Bakıya qayıdaraq səhnəsində ayaq izləri olan Gənc Tamaşaçılar Teatrında rejissor kimi işə düzəlib.

1956-cı il fevralın 14-də milli televiziyamız ilk verilişləri ilə efirə çıxıb. Çox keçmir ki, Arif Babayevin teatrdakı karyerası başa çatıb. Onu yeni yaranan televiziyaya işə dəvət ediblər. Televiziya rejissoru kimi öz istedadını sübut etmək üçün Arifə o qədər də çox vaxt lazım olmur. 1959-cu ildə onu televiziyanın baş rejissoru təyin ediblər. Bu illər ərzində "Bizim şəhərin uşaqları", "Respublika haqqında hekayət", "Biz arzulayanlar nəslindənik" sənədli filmlərini çəkir, Musa Cəlilin "Moabit dəftəri", Taras Şevçenkonun "Kor qadın", Rəsul Rzanın "Qanun", Mehdi Hüseynin "Səhər" əsərləri əsasında canlı televiziya tamaşaları hazırlayıb. Bu arada onu Moskvaya ezam ediblər. Mərkəzi televiziyada çalışanlara əsl televiziya rejissorunun necə olmasını göstərən Arif Babayev "Rejissor pultunun Paqaninisi" titulunu alaraq yenidən Bakıya dönüb.

Arif Babayev 1964-cü ildə ilk rəsmi mükafatını alıb. “Əməkdar incəsənət xadimi” fəxri adına layiq görülən ilk televiziya işçisi kimi tarixə düşüb.

1964-cü ildən Arif Babayevin həyatının növbəti dövrü başlayıb. "Azərbaycanfilm" Kinostudiyasına dəvət alan Arif müəllim televiziyanı kinoya dəyişib. Onun bu addımından milli televiziyamız nə qədər uduzursa, kinomuz bir o qədər qazanır.

Arif isə illərdən bəri ürəyində gəzdirdiyi arzusuna çatıb. Uşaq yaşlarından kinoteatrlarda filmlərə baxmaqdan doymayan, bu sənət barədə yazılan kitabları, qəzet materiallarını oxumaqdan usanmayan, "kino", "panorama", "nayezd", "otyezd" kəlmələri dilindən düşməyən Arifə "Motor!" komandası vermək, çəkiliş meydançasının hakimi mütləqinə çevrilmək qismət olub.

İmran Qasımovun ssenarisi ilə lentə alınan "Kimi daha çox sevirik?" almanaxına daxil olan "Zirvə" adlı qısametrajlı bədii filmi sənət zirvəsi sayılmasa da, Arif Babayevin kinoda ilk işi kimi tarixə düşür. "Zirvə" A.Babayevin Azərbaycan kinosuna bəxş etdiyi 9 filmin ilkidi.

"İnsan məskən salır" (1966), ssenari müəllifi İmran Qasımov; "Uşaqlığın son gecəsi" (1970), ssenari müəllifi Maqsud İbrahimbəyov; "Gün keçdi" (1972), ssenari müəllifi Anar; "Ömrün ilk saatı" (1975), ssenari müəllifi Ramiz Fətəliyev; "Alma almaya bənzər" (1976), ssenari müəllifi Alla Axundova; "Arxadan vurulan zərbə" (1978), ssenari müəllifi Elçin; "Bizi bağışlayın" (1980), ssenari müəllifi Yuri Bondarev; "Birisigün, gecəyarısı" (1981), ssenari müəllifləri R.Fətəliyev, M.Avdıyev və A.Donets filmləri “insan və zaman”, “şəxsiyyət və cəmiyyət” mövzularına həyat həqiqətləri prizmasından yanaşması ilə milli kinomuzun incilərindən sayılır. Bu filmlərdə qəhrəman onu əhatə edən mühitlə, mənzərə və musiqi ilə həmahəngdir. Filmlərin tamaşaçıya yaxınlaşdıran, onun qısa müddətdə bir müstəvidən başqasına keçidini təmin edən və özünü xəyallarının qəhrəmanına çevirən də məhz rejissorun yüksək bədii zövqünün və yaradıcı heyətlə ümumi ansamblda işləyərək bədii möcüzə yaratmaq bacarığından irəli gəlib. 

Arif Babayev 1983-cü il avqustun 26-da həyatdan köçüb, avqustun 27-də torpağa tapşırılıb.

Baxış sayı: 549